فارسی    العربی    English
                 

حساسیت بینی یا رنیت آلرژیک/

 

حساسیت بینی

حساسیت بینی مشکل نسبتاً شایعی است که بسیاری از مردم از آن رنج می برند. ژن و محیط هر دو در بروز این مشکل موثرند. اگر یکی از والدین مبتلا به حساسیت بینی باشد شانس ابتلاء کودک 30 درصد است و چنانچه پدر و مادر هر دو مبتلا به حساسیت بینی باشند احتمال گرفتاری کودک به 50 درصد می رسد.

بروز آلرژی در هر سنی و در هر دو جنس ممکن است دیده شود. معمولاً وقتی فردی به آلرژی مبتلا می شود تا مدت های زیادی از آن رنج می برد. سیستم ایمنی بدن بعضی افراد بخصوص کودکان ممکن است با گذشت زمان به تدریج حساست خود نسبت به ماده محرک را از دست بدهد و علائم آلرژی به تدریج برطرف شود.

آلرژی بینی معمولاً فصلی است و در بهار و اوائل پائیز علائم بیمار عود می کند امّـــا در مواردی دیده می شود که بیمار در تمام طول سال از آلرژی رنج می برد. آلرژی فصلی معمولاً ناشی از حساسیت نسبت به مواد محرک بیرون از منزل مثل گرده درختان است امّــا آلرژی هایی که در تمام طول سال وجود دارد معمولاً ناشی از مواد محرک و حساسیت زای درون منزل مثل ذرات ناشی از پر پرندگان یا حیواناتی مثل گربه و .... است.

علل

سیستم بدن انسان به گونه ای است که علیه مواد مضر مثل باکتری ها و ویروس ها بلافاصله وارد عمل می شود. در حساسیت بینی این سیستم ایمنی مواد بی ضرری مثل گردۀ درختان را مادۀ ضرردار تلقی کرده و علیه آن وارد عمل می شود.

عامل شروع حساسیت، مادۀ آلرژن یا حساسیت زا می باشد. وقتی که مادۀ آلرژن مثل گردۀ درخت یا ذرات گرد و غبار از طریق تنفس وارد بینی و ریۀ فرد مبتلا به حساسیت بینی می شود بدن این فرد موادی شیمیایی از جمله هیستامین ترشح می کند. این مواد شیمیایی باعث بروز علائمی مثل خارش، تورم و آبریزش از بینی می شوند. گردۀ درخت، ذرات به جا مانده از بدن پرندگان و حیوانات خانگی، ذرات قارچ و گرد و غبار محیط آلرژن های شایع هستند.

گردۀ درختان هر منطقه ای با منطقۀ دیگر متفاوت است. از طرف دیگر تأثیر یک گردۀ خاص بر روی افراد مختلف نیز متفاوت است. گرده های بزرگ و قابل رویت بندرت ممکن است باعث آلرژی شوند امّــا گرده های بسیار ریزی که به سختی ممکن است دیده شوند بطور شایعی باعث آلرژی می شوند.

مقدار گردۀ موجود درهوا نیز در بروز علائم موثر است. در روزهای گرم و خشک و طوفانی میزان گردۀ موجود در هوا بیشتر از روزهای سرد، مرطوب و بارانی است. باران مقدار زیادی از ذرات را شسته و هوا را تمیز می کند.

علائم

علائمی که بعد از تماس با مادۀ حساسیت زا بروز می کنند شامل موارد زیر است:

-       خارش بینی، دهان، چشم ها، گلو و پوست

-       آبریزش بینی

-       عطسه

-       اشک ریزش

-       وجود خط عرضی روی پوست بینی

علائمی که دیرتر ظاهر می شوند شامل احتقان و انسداد بینی، سرفه، احساس کیپ شدن گوش و کاهش حس بویایی است. گلودرد، سیاهی دور چشم ها، پف زیر چشم ها، خستگی، سردرد و خواب آلودگی نیز از علائم تأخیری هستند.

تشخیص

معمولاً شرح حال بیمار و علائم وی برای تشخیص کافی است. بطور مشخص بیمار مبتلا به آلرژی از عطسه های مکرر صبحگاهی، آبریزش بینی، خارش و انسداد بینی رنج می برد. این علائم معمولاً در فصل بهار و شروع پائیز تشدید می شوند. تست آلرژی ممکن است نوع ماده ای که بیمار به آن حساسیت دارد را مشخص کند. تست پوستی شایع ترین روش آزمایش آلرژی است. چنانچه پزشک تشخیص دهد که بیمار قادر نیست تست آلرژی را انجام دهد از آزمایش خون هم می توان کمک گرفت. میزان ائوزینوفیل خون مبتلایان به آلرژی بالاتر از حد معمول است. با اندازه گیری مواد شیمیایی که بدن در طی روند حساسیت ترشح می کند و به درون خون وارد می شوند مثل ایمونوگلوبین E نیز می توان وجود حساسیت را اثبات کرد.

در معاینه بالینی، مخاط داخل بینی که بطور معمول صورتیِ پررنگ و یا قرمز است کاملاً رنگ پریده می شود. شاخک های بینی بزرگ و متورم هستند و ممکن است پولیپ بینی هم وجود داشته باشد.

درمان

بهترین درمان برای حساسیت بینی اجتناب و دوری کردن از عامل حساسیت زا می باشد. معمولاً هر بیماری بعد از مدتی به تدریج متوجه می شود که نسبت به چه موادی حساسیت دارد. خربزه، انگور و طالبی مواد خوراکی شایعی هستند که حساسیت زا می باشند. روشن است که به راحتی می توان از مصرف آنها خودداری کرد امّــا اجتناب از گردۀ درختان که در فصل بهار در تمام شهر پخش می باشد امکانپذیر نیست ولی با بستن پنجره ها و استفاده از تهویه هایی که هوای بیرون را وارد نمی کنند می توان از ورود ذرات حساسیت زا به درون منزل جلوگیری کرد. جایگزین کردن لحاف و تشک و بالشت هایی که از پشم یا پر حیوانات درست شده است با انواعی که از مواد صناعی درست شده است و استفاده نکردن از فرش یا موکتی که پرز تولید می کند روشهای مثمر ثمری است. شستشوی بینی با سرم فیزیولوژیک برای مبتلایان به فرم خفیف حساسیت بینی سودمند است. با این کار ذرات حساسیت زا از درون بینی شسته می شوند. هر فردی می تواند خودش در منزل سرم شستشو را درست نماید. برای این کار کافی است نصف قاشق چایخوری نمک را در یک لیوان آب ولرم حل نموده و با آن بینی را شستشو دهد.

متأسفانه دارویی که بتواند به طور کامل حساسیت را ریشه کن کند وجود ندارد امّـــا درمان ضد آلرژی به خوبی می تواند علائم بیمار را به طور موقت برطرف نماید. توصیه می کنیم در فصلی که بیمار با عود علائم روبرو می شود سعی کند از داروهای ضد آلرژی استفاده نماید تا مشکلات ناشی از این اختلال را برطرف کرده و از بروز علائم جلوگیری نماید. برای درمان آلرژی بینی می توان از آنتی هیستامین ها، ضد احتقانهای بینی و  داروهای کورتیکو استروئیدی بهره گرفت.

سازمان بهداشت جهانی(WHO) حساسیت بینی را جزو لیست بیماری هایی قرار داده که از نظر آن سازمان ثابت شده است "طب سوزنی" برای درمان آنها مفید است.

آنتی هیستامین ها

آنتی هیستامین ها برای درمان حساسیت بینی بسیار موثرند. آنتی هیستامین دکونژستان، دیفن هیدرامین، کلرفنیرآمین مالئات، پرومتازین و لوراتیدین از این دستۀ دارویی هستند. عیب اصلی این دستۀ دارویی خواب آلودگی آنهاست. خوشبختانه انواع جدید آن مثل ستیریزین چنین مشکلی ندارند. باید توجه داشته باشید که چنانچه به مدت طولانی از یک نوع آنتی هیستامین استفاده نمایید ممکن است بدن شما نسبت به آن عادت کند ودیگر اثر دارویی لازمه را نداشته باشد. در این صورت لازم است که آن آنتی هیستامین را قطع کرده و به جای آن از نوع دیگری استفاده نمائید.

نکتۀ دیگر در مورد آنتی هیستامین ها استفاده آنها در کودکان است. توجه داشته باشید که خواب آلودگی ناشی از آنتی هیستامین ها ممکن است بر روی یادگیری کودکان تأثیر گذار باشد.

داروهای کورتیکواستروئیدی

اسپری های کورتیکواستروئیدی مؤثرترین دارو برای درمان حساسیت بینی هستند. این اسپری ها آنقدر مؤثر هستند که ممکن است به تنهایی کافی باشند و بیمار نیاز به مصرف آنتی هیستامین یا دکونژستان نداشته باشد. ممکن است یکی دو هفته طول بکشد تا بهبودی حاصل شود. در مواردی که علائم بیماری خیلی شدید باشد مصرف کورتیکواستروئید خوراکی به مدت چند روز نیز بسیار سودمند است. استفادۀ مداوم از این اسپری ها باعث خشکی بینی می شود. خوشبختانه انواع جدید آن مثل اسپری nasoflo حاوی ذرات ریز چربی نیز هستند و لذا مشکل خشک کردن بینی را ندارند.

ضد احتقان ها

دکونژستانها مثل قطره های فنیل افرین و نفازولین بینی و همین طور پسودوافدرین خوراکی برای درمان گرفتگی بینی ناشی از حساسیت موثرند. قطره و اسپری نفازولین یا فنیل افرین را نباید بیش از سه چهار روز متوالی استفاده کنید. استفاده طولانی تر از این مدت باعث می شودکه بینی به این داروها وابسته و معتاد شود به نحوی که با قطع کردن این دارو داخل بینی پف می کند و بیمار مجبور می شود برای باز نگهداشتن بینی دائماً از این قطره ها استفاده نماید.

ضد احتقانها فشارخون را بالا می برند لذا کسانیکه فشار خون بالایی دارند نباید از داروهایی که حاوی پسودوافدرین هستند استفاده کنند. این دارو برای مبتلایان به بزرگی پروستات نیز ممنوع است.

حساسیت زدایی

اگر مدت زیادی است که بیمار از حساسیت بینی رنج می برد و علائم وی شدید و با درمان دارویی غیر قابل کنترل است ممکن است ایمونوتراپی یا حساسیت زدایی روش سودمندی برای کنترل این بیماری باشد. در این روش ابتدا ماده محرک و حساسیت زا شناسایی می شود سپس مقدار اندکی از این ماده به بدن بیمار تزریق می شود و در طی یک پروسه درمانی نسبتاً طولانی هر بار بر مقدار مادۀ تزریقی افزوده می شود تا به تدریج بدن به آن عادت نماید.

روش حساسیت زدایی نیز حساسیت بینی را به طور کامل ریشه کن نمی کند. علائم حساسیتی حدود 85 درصد بیماران حساسیت زدایی شده به طورطولانی مدت بهبود یاقته است. بعد از اینکه بیمار به مدت 3 تا 5 فصل پی در پی علامتی نداشت می توان حساسیت زدایی را قطع کرد.

عوارض

حساسیت بینی باعث تورم داخل بینی می شود. این امر منجر به انسداد مجاری سینوس ها می شود. بسته شدن مجرای سینوس ها باعث می شود ترشحات در داخل سینوس جمع شده و نتوانند به داخل بینی تخلیه شوند. انسداد مجرای سینوس ها و تجمع ترشحات در داخل آنها زمینه ساز سینوزیت خواهد بود.

پولیپ بینی عارضۀ دیگر حساسیت بینی است. در مواردی که حساسیت بینی شدید و طولانی مدت باشد مخاط متورم شدۀ داخل بینی به تدریج به شکل گوشت اضافی صدفی رنگی در داخل بینی آویزان می شود و کم کم بزرگتر می شود و پولیپ بینی را درست می کند.

رشته های عصب بویایی در سقف بینی واقع شده اند. برای اینکه بتوانیم بویی را حس کنیم باید ذرات فـــّرارِ ماده بودار به هنگام دم همراه با هوا وارد بینی شده خود را به پایانه های عصب بویایی برسانند. حساسیت بینی باعث تورم و انسداد داخل بینی می شود. این انسداد مانع رسیدن ذرات بودار به داخل بینی می شود به همین دلیل است که حس بویایی مبتلایان به حساسیت بینی کاهش می یابد.

 





ارسال به دوستان/ ارسال نظر این مطلب را در گوگل حمایت کنید Bookmark and Share

معرفی پزشک جراحی بینی   انواع بیماری   تصاویر عمل بینی   دانستنی های پزشکی   تازه های پزشکی   پرسش از پزشک    نظرات شما   ارتباط با ما
          Supported by Mina Esmaili  تهران،  چهارراه پاسداران،  خیابان کلاهدوز(دولت)،  حدفاصل اختیاریه و دیباجی، ساختمان پزشکان 450          @All rights reserved
تلفن:22594585 22583291   فکس:22594515
 Email: info@dr-ameri.com
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع آزاد است