سنگ کليه
شما بدترين دردي که در عمرتان تجربه کردهايد، چه دردي بوده؟ درد قلبي؟ درد دندان؟ درد زايمان؟ يا . . .؟ اگر اين سؤال را از آنهايي بپرسيد که درد ناشي از سنگ کليه را تحمل کردهاند، معمولاً از همين درد به عنوان بدترين دردي که در عمرشان داشتهاند، ياد ميکنند. از آنجا که نزديک به 5 درصد آدمها، يعني تقريباً يک نفر از هر بيست نفر، در مقطعي از عمرشان با اين مشکل دست و پنجه نرم ميکنند، بد نيست اطلاعاتتان را درباره راههاي پيشگيري، تشخيص و درمان اين بيماري افزايش دهيد.
سنگهاي کليه، تودههاي معدني سختي هستند که در کليه تشکيل ميشوند و ممکن است در کليه، حالب، مثانه و پيشابراه ديده شوند. جنس اين سنگها نيز با هم متفاوت و ممکن است از کريستالهاي اگزالات کلسيم، فسفات کلسيم، اسيد اوريک يا سيستئين باشد. از نظر اندازه نيز سنگها با هم متفاوتند، طوري که گاهي به کوچکي شن و سنگريزهاند و گاهي بزرگ و حتي شاخهدار، به شکل شاخ گوزن هستند و حتي ممکن است حجم لگنچه کليه را نيز پر کنند.
اين سنگها از شايعترين علل وجود خون در ادرار و بروز دردهاي شکمي، درد پهلوها و درد منطقه کشاله ران محسوب ميشوند. ايجاد سنگ نيز معمولاً از تشکيل قطعه بسيار کوچکي از مواد معدني در کليه آغاز ميشود که اين قطعه و قطعات مشابه ممکن است همراه با ادرار از کليهها دفع شوند يا در کليهها باقي بمانند که در حالت دوم، به عنوان يک هسته مرکزي عمل و مواد معدني به تدريج روي آن رسوب ميکنند و منجر به افزايش حجمش ميشوند. ضمن اينکه در بسياري از موارد، قطعات کوچک اوليه به هم متصل ميشوند و قطعات بزرگتري را ايجاد ميکنند.
بسياري از سنگ ها در زماني که هنوز کوچکند، از طريق مجاري ادراري، کليهها را به آساني ترک ميکنند و نياز به هيچ درمان خاصي ندارند. اما سنگهاي بزرگتر ممکن است در حالب گير کنند و باعث انسداد حالب و جلوگيري از خروج ادرار شوند که اين حالت، منجر به دردهاي شديد و مداومي ميشوند که طي 15 تا 30 دقيقه، بدتر و بدتر ميشود و در نهايت به اوج ميرسد. در صورتي که انسداد کامل نباشد، درد خفيفتراست و با انتقال سنگ به مثانه، درد بهبود مييابد. اين سنگها حتماً به درمان دارويي احتياج دارند.
حدود 90 درصد از سنگهاي کوچک (کوچکتر از 5 ميليمتر) بدون نياز به اقدام درماني خاصي از بدن دفع ميشوند و تنها حدود 10 تا 20 درصد سنگها به اقدامات درماني جدي نيازمندند. به طور متوسط، خروج سنگها از بدن بين 1 تا 3 هفته طول ميکشد و تقريباً در دوسوم موارد، سنگها تا هفته چهارم پس از ظهور علايم، از بدن دفع شدهاند.
تقريباً نيمي از کساني که دچار سنگ کليه ميشوند، اگر به اقدامات پيشگيرانه متوسل نشوند، تا 5 سال بعد دچار سنگهاي بيشتري خواهند شد. اما پيشبيني اين نکته که چه کسي طي سالهاي آينده قطعاً دچار سنگ ميشود يا چه کسي از ابتلاي مجدد به اين مشکل در امان خواهد بود، کار ناممکني است.
طرز تشکيل سنگ کليه
عوامل متعددي مانند عوامل ارثي، رژيم غذايي، داروها، آب و هوا، شرايط محيط کار، شيوه زندگي و مشکلات طبي خاص با ايجاد تغييراتي در ادرار، زمينهساز تشکيل سنگ کليه ميشوند. اين سنگها معمولاً بر اثر به هم خوردن تعادل ميان آب و املاح و ساير مواد موجود در ادرار به وجود ميآيند. سنگها معمولاً يا بر اثر کاهش حجم ادرار، يا بر اثر افزايش مواد تشکيلدهنده سنگها به وجود ميآيند. نوع اين تغييرات تعادلي نيز با ارزيابي انواع سنگهاي ايجادشده، قابل تشخيص خواهد بود.
اغلب سنگهاي کليه از نوع کلسيمي هستند و به دليل تغيير در سطوح ادراري کلسيم به وجود ميآيند. بخشي از عواملي که موجب به هم خوردن تعادل مواد در ادرار و به دنبال آن، موجب تشکيل سنگ ميشوند، عبارتند از:
ننوشيدن مقادير کافي مايعات:
زماني که بدن شما کمآب ميشود، نمکها، مواد معدني و ساير مواد موجود در ادرار ممکن است با هم تجمع يابند و بناي اوليه يک سنگ را پايهريزي کنند.
مشکلات طبي:
وجود برخي مشکلات طبي ميتواند بر تعادل طبيعي مواد در ادرار تأثير گذارد و باعث تشکيل سنگ شود؛ مانند، ابتلا به عفونتهاي ادراري، بيماري التهابي روده، نقرس، پرکاري غده هيپرپاراتيروييد و برخي بيماريهاي متابوليک ارثي مانند سيستينوري و هيپراگزالوري.
مصرف غذاهاي حاوي اگزالات بالا:
در صورتي که از غذاهاي حاوي اگزالات فراوان (مانند سبزيجات سبز تيره، شکلات، چاي و مانند آنها)، زياد استفاده ميکنيد، استعدادتان براي ابتلا به سنگ کليه بيشتر خواهد بود.
مصرف برخي داروها:
مصرف برخي داروها مانند داروهاي مدر و آنتياسيدهاي حاوي کلسيم، خطر ابتلا به سنگ کليه را افزايش ميدهند.
علايم و نشانهها؛ انواع و اقسام
برحسب آنکه چه اتفاقي براي سنگ بيفتد، علايم اين بيماري، متفاوت خواهد بود. سنگ ممکن است در کليه بماند يا اينکه از کليه خارج و از طريق مجاري ادراري دفع شود. در هر يک از اين حالتها نيز ممکن است همه يا برخي از علايم زير پديدار شوند:
بدون علامت:
سنگهاي کوچک معولاً بدون علامت خاصي از بدن دفع ميشوند.
درد ناگهاني و مداوم:
سنگ، ممکن است باعث ايجاد دردهاي شديدي با کيفيت انقباضي در ناحيه پشت و طرفين کمر، شکم، کشاله ران يا ناحيه تناسلي شود. اين دردها با تغيير وضعيت بدن نيز بهبود نمييابند. کساني که حداقل يکبار دفع سنگ کليه را با اين کيفيت تجربه کردهاند، دردش را اينگونه توصيف ميکنند: «بدترين دردي که تا الان تجربه کردهام.»
تهوع و استفراغ
مشاهده خون در ادرار:
اين علامت معمولاً در اثر سنگِ باقيمانده در کليه و نيز در اثر سنگِ به راه افتاده ميتواند ايجاد شود.
سوزش و تکرر ادرار:
اين علايم ميتواند ناشي از عبور سنگ از مجاري ادراري باشد. البته احساس سوزش و ناراحتي حين دفع ادرار در عفونتهاي مجاري ادراري نيز ديده ميشود.
تب و احياناً لرز
کاهش اشتها
اسهال يا يبوست
افزايش تعريق
احساس خستگي مفرط
به اين نکته هم بايد توجه داشت که علايم بالا در برخي بيماريهاي ديگر نيز مشاهده ميشود، لذا تشخيص نهايي و قطعي ابتلاي فرد به سنگ کليه، توسط پزشک و با توجه به علايم بيمار و انجام تستهاي تشخيصي خواهد بود
تستهاي تشخيصي
تهيه عکس آماده شکم با اشعه ايکس(KUB):
تهيه تصويري از کليهها، حالب و مثانه جهت بررسي از نظر وجود يا عدم وجود سنگ و نيز تعيين محل آن.
سونوگرافي:
در اين روش با بهرهگيري از امواج فراصوت همراه با پردازش کامپيوتري ميتوان اندامهاي داخلي، از جمله کليهها و مجاري ادراري و مثانه را مورد بررسي قرار داد. اين روش کاملاً ايمن، بدون درد و غير تهاجمي است اما ممکن است سنگهاي کوچک در اين شيوه ناديده بمانند.
آيويپي:
پزشک با اين تست به دنبال سنگهايي ميگردد که در تصوير ساده با اشعه ايکس ديده نشده است. پس از تزريق ماده حاجب از طريق سياهرگهاي بازو، در فواصل زماني مشخصي که اين ماده با فعاليت کليهها به تدريج دفع ميشود، با استفاده از اشعه ايکس، تصاويري از فرد تهيه ميشود که ضمن بررسي اندازه و محل کليهها و مسير حالبها، وجود يا عدم وجود سنگ نيز ارزيابي ميگردد. در صورت کشف هر نوع يافته غير طبيعي ممکن است پزشک براي ارزيابي بيشتر، درخواست انجام سيتي اسکن کند.
سيتي اسکن:
انجام سيتي اسکن مارپيچي با فراهم آوردن تصويري مناسب و از زواياي مختلف از کليهها و حالب، به بررسي دقيقتر آن کمک ميکند.
آزمايش ساده ادرار:
اين تست براي بررسي ادرار از نظر اسيديتي(pH)، وجود گلبول قرمز در ادرار، وجود کريستالها در ادرار و . . . صورت ميگيرد.
چه کساني در خطرند؟
سنگ کليه در اين افراد شايعتر است:
مردان 3 برابر زنان، دچار اين مشکل ميشوند (معمولاً بين سن 30 تا 50 سالگي).
سفيدپوستان بيشتر از رنگينپوستان دچار اين مشکل ميشوند.
افراد با سابقه خانوادگي مثبت، بيشتر از ديگران، مستعد تشکيل سنگ کليهاند.
کساني که در مناطق کوهستاني، صحراها يا ساير مناطق گرمسيري زندگي ميکنند، بيشتر از کساني که در ساير مناطق جغرافيايي زندگي ميکنند، در معرض ابتلا به اين مشکل هستند.
مقابله با خطرهاي پنجگانه
مايعاتي که مينوشيم: ننوشيدن مقادير کافي آب از اصليترين علل تشکيل سنگ کليه به شمار ميرود. اين مسأله به ويژه براي آنهايي که در مناطق گرم و خشک زندگي ميکنند و نيز افرادي که در محيطهاي گرم مانند آشپزخانهها، نانواييها و کورههاي ذوب فلزات کار ميکنند، از اهميت بيشتري برخوردار است. نوشيدن نوشابههاي گازدار و آب برخي ميوهها مانند گريپفروت ميتواند خطر تشکيل سنگ را افزايش دهد.
رژيم غذايي: مصرف مقادير زيادتر از حد مجاز روزانه برخي ويتامينها مانند ويتامين D ميتواند خطر تشکيل سنگ را افزايش دهد. در صورت مصرف اين ويتامين به صورت دارو توصيه ميشود دقيقاً به مقادير توصيهشده از سوي پزشک توجه کنيد. همچنين سطوح بالاي کلسيم نيز ميتواند باعث خطر تشکيل سنگ شود. مصرف مقادير توصيهشده کلسيم همراه با رژيم کمنمک و کمپروتئين ممکن است از اين خطر بکاهد. رژيمهاي غذايي پرپروتئين، پرنمک و مصرف غذاهاي حاوي اگزالات بالا مانند سبزيجات سبز تيره، خطر تشکيل سنگ را افزايش ميدهد.
وزن و وزنگيري: در افراد چاق و با دورکمر بالا، خطر تشکيل سنگ، افزايش مييابد.
فعاليت بدني: افرادي با الگوي زندگي کمتحرک، مشکلات بيشتري با سنگ کليه خواهند داشت؛ چراکه محدوديت تحرک، موجب افزايش آزادسازي کلسيم از استخوانها ميشود.
داروها: مصرف برخي داروها ميتواند باعث تسهيل ايجاد سنگ کليه شود.
عوامل خطرساز اما غير قابل کنترل
سن و جنس: چنانکه گفته شد، مردان 3 برابر بيشتر از زنان و به ويژه در سنين 30 تا 50 سالگي، مستعد ابتلا به اين بيماري هستند. همچنين زنان در سنين پس از يائسگي به دليل کاهش سطح هورمون استروژن با افزايش خطر ابتلا مواجهند.
سابقه خانوادگي سنگ کليه
سابقه ابتلاي مکرر به عفونتهاي مجاري ادراري
مشکلات طبي خاص: ابتلا به بيماريهايي مانند سندرم روده تحريکپذير، پرکاري هيپرتيروييد، کيستيک فيبروزيس، نقرس، فشار خون بالا، مقاومت به انسولين بر اثر ديابت، چاقي و . . .
استراحت مطلق طولانيمدت
مشکلات مثانه ناشي از صدمه به طناب نخاعي
داروها: داروهايي مانند آنتياسيد و آسپيرين
سيستم ادراري غير طبيعي مانند کليه نعل اسبي
عوامل خطرساز براي عود سنگ کليه
مهمترين عواملي که باعث افزايش احتمال عود سنگ کليه ميشوند، عبارتند از:
سطوح بالاي مواد معدني مانند اگزالات، کلسيم و اسيد اوريک
کاهش حجم ادرار
عفونت مجراي ادراري
سطوح پايين سيترات
غير طبيعي بودن pH ادرار ( چه بالاتر از حد معمول و چه پايين تر از آن)
عوارض سنگ کليه
ابتلاي به سنگ کليه ممکن است باعث بروز مشکلاتي از اين قبيل شود:
افزايش خطر ابتلا به عفونتهاي ادراري يا تشديد عفونتهاي موجود.
آسيبهاي کليوي، که در موارد خاص ممکن است حتي کار به نارسايي حاد کليه بکشد.
پيشگيري از ابتلا به سنگهاي کليه به ويژه در کساني که تنها يک کليه دارند و بيماران دچار نقص سيستم ايمني و افرادي که کليههاي پيوندي دارند، از اهميت و حساسيت خاصي برخوردار است.
وقتي درد قابل تحمل است
اغلب اوقات براي دفع سنگ به چيزي بيشتر از اقدامات درماني در منزل نياز نخواهد بود. اين اقدامات شامل نوشيدن مقادير فراوان آب، مصرف داروهاي مسکن و حتيالامکان گرفتن سنگ دفعشده و جمعآوري ادرار 24 ساعته براي بررسي سنگ از نظر نوع، ترکيب و علل زمينهاي تشکيل سنگ است.
اما گاهي اوقات، اين اقدامات درماني جواب نميدهند و مراجعه به پزشک ضرورت پيدا ميکند. در اين مواقع، اگر پزشک معالج به امکان دفع خودبهخودي سنگ اعتقاد داشته و تحمل درد هم براي بيمار امکانپذير باشد، باز هم همان اقدامات درماني خانگي پيشنهاد ميشود. اما اگر درد خيلي شديد باشد، احتمالاً سنگ، مجراي ادراري بيمار را مسدود کرده يا اينکه سنگ با يک عفونت ادراري همزمان شده است. در چنين شرايطي، احتمالاً پزشک گزينههاي طبي را براي حل مشکل توصيه ميکند. اين گزينهها عبارتند از:
ضد درد: استفاده از داروهاي ضد دردي که نياز به نسخه پزشک ندارد؛ مانند، داروهاي ضد التهابي غير استرييدي نظير ايبوپروفن و ديکلوفناک که ممکن است درد را تسکين دهند. در صورت نياز ممکن است پزشک معالج تصميم به تجويز داروهاي ضد درد قويتري بگيرد.
نوشيدن آب فراوان: در ساعات بيداري هر ساعت يک ليوان آب بنوشيد، چراکه شما نيازمند نوشيدن مقاديري بيش از حد معمولِ 8 تا 10 ليوان آب در روز هستيد. اما اگر به بيماريهاي کليوي، قلبي يا کبدي مبتلا هستيد يا اگر به هر دليل ديگري با محدوديت مصرف آب مواجهيد، قبل از افزايش مصرف مايعات با پزشکتان مشورت کنيد. از مصرف نوشابههاي گازدار و آب برخي ميوهها (به ويژه گريپفروت) و غذاهاي حاوي اگزالات فراوان پرهيز نماييد.
جمعآوري سنگ و ادرار: ممکن است پزشک معالجتان بخواهد براي آزمايش سنگهاي دفعي و تعيين نوع و ترکيب آنها به جمعآوري سنگ اقدام کند. شما ميتوانيد با استفاده از يک صافي، سنگها و حتي شنهاي دفعشده از کليه را جمعآوري کنيد. راه ديگرش، جمعآوري ادرار در يک ظرف و جمعآوري سنگها از داخل آن است. بهتر است براي گرفتن سنگها تا 3 روز از زمان پايان درد به اين کار ادامه دهيد.
وقتي درد شدت ميگيرد
در اين حالت که احتمالاً به علت انسداد مجراي ادراري بر اثر سنگ يا به علت همراهي سنگ با عفونت ادراري روي داده است، گزينههاي زير پيش رو خواهند بود:
سنگشکن: سنگشکن از امواج صوتي استفاده ميکند که به راحتي از بافتهاي بدن ميگذرد و داراي قدرت کافي براي شکستن سنگ کليه است. در اين روش، سنگها به قطعات ريز شکسته و همراه با ادرار از مجاري ادراري دفع ميشوند. اين امواج بيخطرند و بيمار، آنها را حس نميکند، اما از آنجا که توليد هر موج با صداي بلندي همراه است، براي محافظت از گوشهاي بيمار از گوشي استفاده ميشود. از عوارض اين روش ميتوان به وجود خون در ادرار، کبودي پشت و شکم و احساس ناراحتي در زمان عبور سنگهاي شکسته شده از مجاري ادراري اشاره کرد. علاوه بر آن، ممکن است سنگها در مرحله اول به طور کامل خرد نشوند که در اين صورت، بايد مجدداً از دستگاه سنگشکن يا از ساير روشهاي خارج کردن سنگ که توضيح داده خواهد شد، استفاده کرد.
شايد بتوان گفت که اين روش جزء عموميترين روشهاي درمان طبي سنگهاي کليه است. استفاده از اين روش در مواردي که سنگ کليه خيلي بزرگ باشد، کارگشا نخواهد بود.
خارج کردن يا خرد کردن سنگ از طريق پوست: اگر سنگشکن کارساز نباشد يا سنگ خيلي بزرگ باشد، از اين روش استفاده ميشود. در اين روش، لوله نازکي به نام نفروسکوپ از طريق برش کوچکي که در ناحيه پشت بيمار ايجاد شده وارد کليه ميشود. سپس با استفاده از آن، سنگ را خارج (ليتوتومي) يا آن را خرد ميکنند و سپس خارج ميسازند (ليتوتريپسي).
يوتروسکوپي: جراح در اين روش، لوله تلسکوپ نازکي را به نام يوتروسکوپ از طريق مجراي ادراري به محل استقرار سنگ هدايت ميکند و ميکوشد تا با بهرهگيري از اين ابزار دقيق، سنگ را به طور کامل خارج سازد يا براي راحتي کار، ابتدا آن را با استفاده از امواج فراصوت، ليزر يا تکنيک الکتروهيدروليک بشکند و سپس خارج کند. گاهي ممکن است بيمار، نيازمند استفاده از لولههاي توخالي کوچکي (موسوم به استنت حالب) باشد که در حالب جاگذاري ميشود و آن را براي عبور ادرار و خردههاي سنگ باز نگه ميدارند. اين کار اغلب براي درمان سنگهايي به کار ميرود که از کليهها وارد حالب شدهاند.
جراحي باز: جراح در اين روش، برشي را در پهلوي بيمار ايجاد ميکند و از اين طريق با دسترسي به کليهها اقدام به خارج ساختن سنگ يا سنگها مينمايد. اين، آخرين گزينه براي درمان سنگها است و در موارد معدودي مورد استفاده قرار ميگيرد.
اصول پيشگيري
مواجهه مجدد با سنگ کليه در کساني که يکبار تجربه سنگ کليه را داشتهاند، کاملاً محتمل است. تقريباً نيمي از کساني که سنگ کليه داشتهاند، موارد بيشتري از ابتلا به سنگ را در مدت 5 سال بعد از اولين تجربهشان ديدهاند و تنها استثنا در اين مورد، آنهايي هستند که از اقدامات پيشگيرانه بهره بردهاند. اين اقدامات ميتواند شامل ايجاد تغييراتي در شيوه زندگي مانند مصرف مايعات بيشتر و نيز ايجاد تغييراتي در رژيم غذايي باشد. در صورتي که داراي زمينههاي مستعدکننده ابتلا به سنگ کليه مانند سابقه خانوادگي ابتلا به سنگ باشيد يا اينکه عليرغم مراقبتهاي فوق، مجدداً دچار سنگ کليه شويد يا سنگ شما به تدريج بزرگتر شود، ممکن است پزشکتان استفاده از تدابير پيشگيريکننده دارويي را پيشنهاد کند. او ممکن است از شما بخواهد تا پس از دفع سنگ، ادرار 24 ساعتهتان را جمع کنيد. با آزمايش ادرار ميتوان به نوع و علت تشکيل سنگ پي برد و با دانستن اين موارد ميتوان راههاي پيشگيري از پيدايش مجدد سنگ را مشخص و به آن عمل کرد.
در موارد نادري نيز افزايش فعاليت غدد پاراتيروييد با توليد مقادير بالاي نوعي هورمون، موجب افزايش سطح کلسيم خون و تشکيل سنگ کليه کلسيمي ميشود. در چنين مواردي، براي پيشگيري از پيدايش مجدد سنگ ممکن است نياز به يک عمل جراحي براي برداشتن غده پاراتيروييد باشد. اما در صورتي که سنگ کليه شما با هر يک از موارد زير همراه باشد، درمان آن نيازمند اقدامات بيشتري خواهد بود:
ابتلاي مکرر به عفونتهاي ادراري
کاهش عملکرد کليه
تککليهاي بودن
بيماريهاي نقص سيستم ايمني
پيوندي بودن کليه
اگر در اولين تجربه بيماريتان بيش از يک سنگ داشتهايد يا سابقه خانوادگي ابتلا به سنگ کليه داريد، در آن صورت استعداد بيشتري براي ابتلاي مجدد به سنگ خواهيد داشت و لازم است تدابيري براي ممانعت از تکرار اين مشکل بينديشيد. در چنين شرايطي، رعايت موارد ذيل کمککننده خواهند بود:
مايعات بيشتري مصرف کنيد: روزانه حداقل 8 تا 10 ليوان آب بنوشيد و اگر در مناطق گرم و خشک زندگي ميکنيد و اگر هواي محيط کارتان گرم است، آب بيشتري بنوشيد. به تدريج بر مقدار مايعات مصرفي خود بيفزاييد و اگر در حال حاضر، روزي 8 تا 10 ليوان آب نمينوشيد، سعي کنيد روزانه حداقل يک ليوان به آب مصرفيتان بيفزاييد. افزودن تدريجي به مقدار آب مصرفي، به بدنتان اين امکان را خواهد داد تا خود را با مقادير اضافي مايع ورودي وفق بدهد.
مصرف فيبر و ويتامين C را افزايش دهيد: فيبر در سبوس گندم و جو، حبوبات، نان تهيه شده از گندم کامل، کلم، هويج، ميوهها و … يافت ميشود. افزايش زياد مصرف ويتامين C با اسيدي کردن ادرار موجب حل شدن سنگهاي فسفات کلسيمي که از سنگهاي شايع کليه است و نيز سنگهاي فسفات آمونيم منيزيم ميشود که سنگهاي اخير با عفونتهاي ادراري همراه هستند و در صورتي که از بين نروند، راهي جز جراحي براي از ميان بردن آنها وجود نخواهد داشت.
مصرف گوشت را کم کنيد.
مصرف کلسيم را افزايش دهيد: مصرف مقادير کافي کلسيم همراه با يک رژيم کمسديم و کمپروتئين ممکن است از خطر ايجاد دوباره سنگ بکاهد. برخي مطالعات نشان دادهاند که برخلاف برخي تصورات رايج، مصرف مقادير بالاي کلسيم از خطر تشکيل دوباره سنگ ميکاهد. احتمالاً اين مسأله به دليل اتصال کلسيم به اگزالات در داخل لوله گوارشي و ممانعت از جذب اگزالات است که بدين ترتيب از ميزان ايجاد سنگ ميکاهد.از مصرف غذاهاي حاوي اگزالات فراوان مانند سبزيجات سبز تيره، ريواس، آجيل و شکلات بپرهيزيد.
کمتر نمک بخوريد: در زمان طبخ يا خوردن غذا از افزودن نمک به آن خودداري کنيد. ترجيحاً نمکدان را هم از روي ميز غذايتان برداريد.
نصايح اربعه
1ـ مقدار مايع مصرفي شما زماني کافي است که رنگ ادرارتان کاملاً شفاف يا حداکثر زرد روشن باشد. در غير اين صورت، حجم آبي که مينوشيد، کافي نيست و لازم است بر ميزان مايع مصرفيتان بيفزاييد. اين نکته شامل تمام انواع آبهاي قابل شرب با هر درجه سختي ميشود؛ پس هيچوقت به تصور اينکه آب شرب منطقهتان املاح فراواني دارد و شايد سنگساز باشد، از نوشيدن آب کافي پرهيز نکنيد و مطمئن باشيد که با مصرف مقادير کافي از همان نوع آب نيز دچار مشکل نخواهيد شد.
2ـ در صورتي که مبتلا به بيماريهاي قلبي، کليوي يا کبدي هستيد و محدوديت مصرف مايعات داريد، حتماً قبل از افزايش حجم مايع مصرفيتان با پزشک معالج خود مشورت کنيد.
3ـ ممکن است پزشک شما قبل از انجام هر نوع تغييري در رژيم غذاييتان تصميم به انجام آزمايشهاي تکميلي بگيرد.
4ـ در صورتي که عليرغم رعايت موارد فوق و مصرف مايعات بيشتر و تغيير رژيم غذايي مجدداً دچار سنگ کليه شديد، ممکن است پزشکتان از درمان دارويي کمک بگيرد. در مواردي هم که فرد مبتلا به بيماريهاي زمينهساز تشکيل سنگ باشد، باز هم درمان دارويي براي کاهش خطر تشکيل سنگ توصيه ميشود. نوع داروهاي تجويزي نيز به نوع سنگِ تشکيلشده بستگي دارد.
منبع:پيک تندرستي
اگر مایلید در مورد جراحی زیبائی بینی نیز مطالعه نمائید بر روی لینک زیر کلیک کنید:
http://www.dr-ameri.com/surgerypages.aspx?id=32