فارسی    العربی    English
                 

سکتۀ مغزی/

                                                                           سکته مغزي

 

  مغز توسط دو جفت شريان موسوم به شريانهاي کاروتيد و مهره اي خونرساني ميگردد. به انسداد شريانهاي تغذيه کننده مغز و به عبارتي محروميت سلولهاي مغزي از اکسيژن و مواد مغذي سکته اطلاق مي گردد. در اين حالت بخشي از مغز که جريان خون آن قطع گرديده دچار آسيب و اختلال در کارکرد عضو تحت کنترل آن ميشود. آسيب ميتواند دايمي، موقت و يا جزئي و يا کامل باشد.

 

 سلولهاي مغز نسبت به محروميت از اکسيژن بسيار حساس بوده و ظرف چند دقيقه پس از قطع جريان خون دچار مرگ ميشوند. بطوري که در يک سکته مغزي در هر دقيقه نزديک به 2 ميليون سلول عصبي و 14 ميليارد سيناپس از بين ميروند. و مغز محروم از اکسيژن در هر ساعت 3.6 سال از عمرش کاسته ميشود.

 

 

علايم سکته: بسته به نوع سکته و ناحيه آسيب ديده در مغز متفاوت است.

 

1- کرختي، فلج و ضعف ناگهاني در صورت، دست و يا پا که معمولا در يک سمت بدن و از گردن به پايين بروز ميکند.

2- از دست رفتن بينايي و تاري ديد ناگهاني به ويژه در يک چشم.

3- از دست رفتن قدرت تکلم، اشکال در صحبت کردن و يا درک گفته هاي ديگران.

4- سردرد شديد ناگهاني بدون علت.

5- سرگيجه، تلوتلو خوردن واز دست دادن تعادل هنگام راه رفتن و سقوط بدون علت.

6- اشکال در بلع.

7- کاهش احساس درد و حرارت.

8- استفراغ و تهوع.

9- اختلال در جهت يابي و حافظه.

10- گيجي.

 

ريسک فاکتورها :

 

1-آترواسکلروز.

2-ديابت کنترل نشده.

3-پرفشاري خون.

4-استعمال سيگار.

5-سابقه حمله ايسکميک گذرا.

6-بيماريهاي قلبي.

7-بيماري شريان کاروتيد(سرخرگ تغذيه کننده مغز)

8-آريتمي.

9-سابقه خانوادگي سکته.

10-چاقش.

11-مصرف زياد مشروبات الکلي.

12-کلسترول بالا.

13-افزايش تعداد گلبولهاي قرمز خون.

14-قرار گرفتن در معرض سرما و گرماي شديد .

15-افزايش سن.

16-افزايش آمينو اسيد هموسيستئين .

17-نژاد آفريقايي-آمريکايي.

 

حمله ايسکميک گذراTRANSIENT ISCHEMIC ATTACK=TIA):

 

حمله اي است که در آن جريان خون مغر بطور موقت قطع ميگردد. اين نوع سکته داراي همان علايم ونشانه هاي مذکور بوده اما علايم معمولا کمتر از 24 ساعت بطول مي انجامند. سکته ايسکميک گذرا آسيب دائمي از خود باقي نمي گذارد. هرگز نبايد اين نوع سکته را ناديده گرفت چرا که همچون آنژين صدري که علامت هشدار دهنده حمله قلبي در آينده است، حمله ايسکميک گذرا نيز هشداري جدي براي سکته هاي پرخطر آينده مي باشد. علت اين نوع حمله آمبولي (که معمولا از قلب منشاء گرفته است) و سخت شدن و تشکيل پلاک در جدار شريانهاي کاروتيد مي باشد. کم خوني شديد و افزايش غلظت خون نيز ميتواند سبب بروز آن گردد.

 

نکته: 25 درصد قربانيان سکته در عرض 5 سال، 3 درصد  در عرض يک ماه  و 35 درصد در عرض 2 سال پس از اولين سکته، مجددا دچارسکته ميشوند.

 

انواع سکته:

 

1- ايسکميک(ISCHEMIC): با انسداد شريانها توسط پلاک چربي و يا آمبولي ايجاد ميگردد. 80 درصد سکته ها از نوع ايسکميک است. انواع سکته ايسکميک:

 

ترومبوتيک(THROMBOTIC):کاهش و يا قطع جريان خون به مغز با ايجاد لخته خون توسط پلاک و آترواسکلروز .

 

آمبوليک(EMBOLIC): کاهش و يا قطع جريان خون و انسداد شريانهاي مغز توسط لخته خوني که در ديگر نقاط بدن (مثل قلب) تشکيل و با جريان خون به شريانهاي مغز حمل گرديده است

 

 2- هموراژيک(HEMORRHAGIC): سکته اي است که با خونريزي همراه است. هنگامي که عروق خوني مغز به علت ضعيف شدن ديواره شان و يا پرفشاري خون پاره ميشوند. اين پارگي علاوه بر محروم ساختن برخي از سلولهاي مغز از اکسيژن، با ايجاد لخته و التهاب به سلولهاي مغز آسيب ميرساند. معمولا پارگي در محل انشعاب سرخرگها روي ميدهد. علت آن آسيب فيزيکي به مغز، اختلالات خوني، پرفشاري خون، آترواسکلروز و مصرف برخي مواد مخدر نظير کوکائين و آمفي تامينها ميباشد. انواع سکته هموراژيک:

 

اينترسربرال(INTERCEREBRAL): پاره شدن عروق خوني درون مغز. که عمدتا به علت پرفشاري خون ايجاد ميشود.

 

* ساب آراکنوئيد(SUBARACHNOID): پارگي شريانهاي بزرگتر مابين مغز و پرده هاي مغز(مننژ). علت سکته هموراژيک آنوريسم و يک ضايعه عروقي موسوم به(AVM) مي باشد:

 

1- آنوريسم(ANEURISM): به بيرون زدگي و ايجاد کيسه پر از خون در عروق اطلاق مي گردد. علل آن شامل ضعف ديواره سرخرگها، ناهنجاريهاي مادرزادي عروق، آسيب فيزيکي به مغز، آترواسکلروز، برخي عفونتها، استعمال سيگارو کوکائين مي باشد. پاره شدن آنوريسم ايجاد سکته هموراژيک ميکند. علايم پاره شدن آنوريسم استفراغ و تهوع، کرختي، سردرد بسيار شديد، اشکال در تکلم و بينايي، ضعف و تشنج ميباشد.

 

2- ضايعه عروقي(AVM=ARTERIOVENOUS MALFORMATION):به دسته اي از عروق خوني به هم تنيده  و ناهنجار اطلاق ميگردد. در حالت طبيعي سرخرگها و سياهرگها بطور غير مستقيم توسط شبکه مويرگي با يکديگر ارتباط دارند. اما در اين ضايعه عروقي سرخرگها و سياهرگها بطور مستقيم به يکديگر اتصال دارند. شبکه مويرگي با کند ساختن سرعت خون موجبات تبادل مواد مغذي و اکسيژن را با سلولهاي بدن فراهم مي آورند. اما در اين ضايعه به علت فقدان شبکه مويرگي ميان وريدها و شريانها، سلولهاي مغز فرصت دريافت اکسيژن را نداشته و همچنين فشار بيش از اندازه به سياهرگهاي مغز پارگي آنها را در پي خواهد داشت. تشنج و سردرد از علايم پارگي اينگونه عروق ناهنجار است.

 

تشخيص سکته مغزي:

 

عکس برداري MRI، سونوگرافي فراصوت داپلر، اکوکارديوگرافي (سونوگرافي قلب و عروق)، آنژيوگرام (تصويربرداري شريانها با اشعه X)، آرتريوگرافي (عکس برداري به کمک کاتتر).

 

درمان سکته:

 

1- درمان سکته ايسکميک:

 

* درمان اورژانسي: تزريق داروهاي حل کننده لخته خون(ترومبوليتيک ها)  به کمک کاتتر.

 

* اندارترکتومي کاروتيد(CAROTID ENDARTERECTOMY):در اين عمل جراحي گردن شکافته  شده و انسداد شريان کاروتيد (با برداشتن پلاک) بر طرف و مجددا شريان بخيه زده ميشود. اين عمل ممکن است باعث بروز حمله قلبي و يا سکته شود.

 

* آنژيوپلاستي.

 

2- درمان سکته هموراژيک:

 

* برداشتن هماتوم(HEMATOMA): که همان نشت و تجمع خون ميباشد که عمدتا لخته شده است.

 

* ونتريکولوستومي(VENTRICULOSTOMY):خارج ساختن مايع تجمع يافته ناشي از خونريزي.

 

* درمان آنوريسم:

 

1- گيره زدن(CLIPPING):توسط يک گيره بسيار ريز قاعده آنوريسم مسدود شده و از جريان خون شريان مجزا ميگردد.

 

2- فنر گذاري و يا آمبوليزاسيون(COILING=EMBOLIZATION): به کمک کاتتر يک فنر پلاتيني بسيار ريز درون آنوريسم قرار داده ميشود. اين فنر درون کيسه آنوريسم باز شده و باعث لخته شدن خون در آن مي شود

 

 درمان AVM:

 

1- برداشتن با جراحي استريوتاکتيک(STERIOTACTIC MICROSURGERY):به کمک رايانه و ابزارهاي دقيق ضايعه عروقي برداشته مي شود.

 

2- برداشتن  به کمک تابش اشعه(STRERIOTACTIC RADIOSURGERY):با تاباندن اشعه گاما به ضايعه عروقي باعث لخته شدن آن ميگردند.

 

3- آمبوليزاسيون: ايجاد لخته توسط ذرات پلاستيکي، فنر پلاتيني، چسب، بالن و يا فوم.

 

3- توانبخشي:شامل فيزيوتراپي و گفتار درماني ميباشد.

 

پيشگيري از سکته مغزي:

 

شامل تمام توصيه هاي پيشگيري از حمله قلبي ميباشد.

 

ضايعات و اختلالات پايدار ناشي از سکته مغزي:

 

بطور کلي نيمکره راست مغز کنترل نيمه چپ بدن را به عهده دارد و بالعکس. بنابراين هنگامي که سکته نيمکره راست مغز را درگير ميسازد، نيمه چپ بدن متاثر از آن دچار اختلال کارکردي ميشود.

 

نکته: مغز از دو نيمکره مخ، مخچه و ساقه مغز تشکيل يافته است که آسيب به هر کدام از آنها اختلالات کارد کردي متفاوتي را باعث ميشوند.

 

1- آسيب به مخ(CEREBRUM) باعث اختلال در: حرکت و حواس- تکلم و بلع- بينايي- شناختي (تفکر، استدلال، حافظه، قضاوت)-ادراک وجهت يابي-توانايي در مراقبت از خود-کنترل مثانه و روده-کنترل هيجانات-توانايي جنسي.

 

* آسيب به نيمکره راست مخ: فلج خفيف ويا کامل نيمه چپ بدن و از دست رفتن حواس آن-ناتواني در برآورد مسافت، اندازه، جهات چهار گانه و ادراک عمق-افزايش رفتارهاي تکانشي و کاهش اعتماد بنفس، افسردگي و بي تفاوتي-اشکال در حافظه-ناتواني در تشخيص بخشهاي مختلف بدن-از دست رفتن بينايي در ميدان ديد نيمه چپ هر دو چشم-ناتواني در يافتن وسايل شخصي.

 

* آسيب به نيمکره چپ مخ: فلج خفيف و يا کامل نيمه راست بدن-اشکال در تکلم، زبان و بلع-کاهش سرعت واکنش به محرکات-اشکال در حافظه-ناتواني در نوشتن، خواندن و يادگيري اطلاعات جديد-افسردگي، احتياط کاري، ترديد و تعلل-ناتواني در استدلال و تجزيه تحليل مسايل-ناتواني در انجام محاسبات رياضي-از دست رفتن بينايي در نيمه راست ميدان ديد هر دوچشم.

 

2- آسيب به مخچه(CEREBLLUM):ناتواني در راه رفتن-اشکال در تعادل و هماهنگي بدن-حالت تهوع و استفراغ-سرگيجه-سردرد.

 

3-آسيب به ساقه مغز: باعث بروز اختلال در: کارکرد قلب و تنفس-کنترل حرارت بدن-تعادل و هماهنگي بدن-بينايي-بلع، جويدن و تکلم-فلج شدن چهار دست و پا-اغما شده و مرگ در موارد آسيب به ساقه مغز شايع است. 

                       

                                                                                                                                       منبع: سايت پاراسات  





ارسال به دوستان/ ارسال نظر این مطلب را در گوگل حمایت کنید Bookmark and Share

معرفی پزشک جراحی بینی   انواع بیماری   تصاویر عمل بینی   دانستنی های پزشکی   تازه های پزشکی   پرسش از پزشک    نظرات شما   ارتباط با ما
          Supported by Mina Esmaili  تهران،  چهارراه پاسداران،  خیابان کلاهدوز(دولت)،  حدفاصل اختیاریه و دیباجی، ساختمان پزشکان 450          @All rights reserved
تلفن:22594585 22583291   فکس:22594515
 Email: info@dr-ameri.com
استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع آزاد است